Le Ballet Mèchanique

To διασημότερο και σημαντηκότερο, κατά τους περισσότερους, έργο του George Antheil γράφτηκε το 1924 για την ομώνυμη ταινία των Fernand Leger και Dudley Murphy. Ωστόσο χρησιμοποιήθηκε ως soundtrack στην εν λόγω ταινία μόλις τη δεκαετία του '90. Πλέον υπάρχουν πολλές πηγές απ' όπου κάποιος μπορεί να διαβάσει την ιστορια του Ballet Mèchanique, να δει φωτογραφίες και κυρίως να ακούσει τις ιστορικές πρώτες εκτελέσεις του έργου. Η ιστοσελίδα του Paul D. Lehrman "The ballet Mèchanique Page" είναι κατά τη γνώμη μου μια από τις πιο πλήρεις και κατατοπιστικές σχετικά με τις διάφορες εκτελέσεις του έργου ανά τον κόσμο και τα διάφορα στάδια μεταγραφής που υπέστη, κυρίως ως προς την ενορχήστρωση. Επιπροσθέτως, το ομώνυμο με το έργο λήμμα της wikipedia περιλαμβάνει μια σύντομη ανάλυση των διαφόρων μερών (rolls όπως ο Antheil τα ονομάζει).

Παραθέτω την ταινία με τη μουσική του Antheil όπως αρχικά είχε σχεδιαστεί:

Ως, ας μου επιτραπεί ο εντός πολλών εισαγωγικών όρος, "συναυλιακό κομμάτι", το Ballet Mèchanique είναι σχεδιασμένο να παίζεται χωρίς την παρουσία εκτελεστών επί σκηνής, με αυτοματοποιημένα όργανα τα οποία ελέγχουν μηχανισμοί. Εξ ού και η χρήση των μηχανικών (player) πιάνων. Τεχνικά χρειάστηκε μεταγραφές επί μεταγραφών και χρονικά χρειάστηκε 75 χρόνια από την σύνθεση της αρχικής version και 40 χρόνια έπειτα από το θάνατο του Antheil για να παρουσιαστεί το έργο όπως αρχικά το είχε οραματιστεί ο δημιουργός του. Ακολουθεί η εκτέλεση που έλαβε χώρα στην National Gallery of Art της Washington, στα πλάισια μιας μεγάλης ντανταϊστικής έκθεσης, το Μάρτιο του 2006. Τα όργανα είναι πλήρως αυτοματοποιημένα και τα οποία ελέγχει και υποστηρίζει το πρωτόκολλο MIDI και η ρομποτική τεχνολογία του σήμερα:

Η Ιστορία ενός αγνώστου ηθοποιού

Ανάμεσα στο συνολικό συνθετικό έργο του Alfred Schnittke, ξεχωριστή θέση κατέχει η κινηματογραφική του μουσική, η οποία ντύνει και κοσμεί δέκα διαφορετικές ταινίες, συμπεριλαμβανομένου και του εικοσαλέπτου animation "The Glass Harmonica" του Andrei Krzhanovsky.  Το απόσπασμα που ακολουθεί είναι από την ταινία "The Story of an Unknown Actor", σκηνοθετημένη το 1976 από το Ρώσσο Alexandr Zarkhy. Πρόκειται για ένα waltz, η μελωδία του οποίου αποτελεί το βασικό θεματικό υλικό για ολόκληρο το soundtrack. Aκούγοντάς το ανεξάρτητα από την εικόνα, αναπτύσσεται μακριά από ιδιαιτέρως περίτεχνα μουσικά μοτίβα, επιβεβαιώνοντας για μια ακόμα φορά ότι συχνά η ομορφιά κρύβεται μέσα στην απλότητα:

Rundfunk-Sinfonie-Orchester
Μαέστρος: Frank Strobel

The Glass Harmonica

Έπειτα από την επιτυχία του “There once was Kozyavin”, o Khrzhanovsky δημιούργησε ένα ακόμη σουρεαλιστικό animation με τίτλο: “The Glass Harmonica” με μουσική του Schnittke. Γεννημένος ο 1939 στη Μόσχα, O Andrei Khrzhanovsky είναι ένας πραγματικός καινοτόμος στην ιστορία του ρωσικού animation. Οι πειραματικές, μικρού μήκους, ταινίες του πλαισιώνονται από  αλληγορίες και παραβολές κοινωνικού συνήθως περιεχομένου, πράγμα που εμπόδισε πολλές από αυτές να προβληθούν στο κοινό για πολλά χρόνια. Πολλές από τις ταινίες του περιέχονται στη τετράτομη συλλογή “Masters of Russian animation”. Κατά τη δεκαετία 1970-80 δημιούργησε μια τριλογία από animations με τίτλο “Pushkiniana”, βασισμένη σε ανέκδοτα κείμενα, ακόμα και προσχέδια που βρέθηκαν στα τετράδια του Alexander Pushkin, επιτυγχάνοντας με μοναδικό τρόπο τη μεταφορά του γραπτού λόγου στην οθόνη, θεμελιώδες στοιχείο της κινηματογραφικής γλώσσας του Khrzhanovsky.

Η ταινία “The Glass Harmonica” παρουσιάζει την ιστορία του ομωνύμου, φανταστικού, μουσικού οργάνου, οι ήχοι του οποίου παροτρύνουν όποιον του ακούει σε καλές πράξεις και σκέψεις. Ένας τεχνίτης κατασκευάζει το όργανο αυτό και επισκέπτεται την “Πόλη του κίτρινου διαβόλου” όπου οι άνθρωποι είναι ολοκληρωτικά παραδεδομένοι  στο χρήμα. Ένας γραφειοκράτης σπάει σε κομμάτια το όργανο, γεγονός το οποίο οδηγεί την πόλη σε χάος και τελικά σε κοινωνική αναπροσαρμογή. Με αυτό τον τρόπο ο Khrzhanovsky στηλιτεύει τη βάρβαρη στάση του καθεστώτος της εποχής ως προς την ελευθερία έκφρασης στην τέχνη. Τον έντονο σουρεαλιστικό χαρακτήρα της ταινίας έρχεται να αποθεώσει, κατά τη γνώμη μου, η μουσική του Alfred Schnittke. Το animation αυτό προκάλεσε πολλές αντιδράσεις με αποτέλεσμα τελικά να απαγορευτεί και ο δημιουργός του να σταλεί υποχρεωτικά για να υπηρετήσει το ναυτικό. Είκοσι χρόνια αργότερα, κατά την περίοδο της “perestroika” του Gorbachev, η ταινία εγκρίθηκε για προβολή. Ακόμα όμως και τότε, τοποθετήθηκε ένα προειδοποιητικό για το θεατή μήνυμα στους τίτλους αρχής για το τι θα ακολουθήσει. Πέρα της διαδικτυακής κοινοκτημοσύνης, το animation αυτό θεωρείται εξαιρετικά σπάνιο λόγω της μη χρηματοδότησης για περαιτέρω έκδοσή του και υπάρχουν μόνο 5 γνήσια αντίτυπα.

Μπορείτε να βρείτε κάποιες περαιτέρω πληροφορίες για τα animations του Khrzhanovsky εδώ.

Παραθέτω σε 2 αποσπάσματα την ταινία του Khrzhanovsky από το Youtube:

ΜΕΡΟΣ 1







ΜΕΡΟΣ 2