J. S. Bach - Fuga No. 3 σε Ντο# Μείζονα

Μία ανάλυση της τρίτης Φούγκας από το πρώτο βιβλίο του Καλώς Συγκερασμένου. Τα επεισόδια της Φούγκας αξίζει να μελετηθούν διεξοδικά ως προς την "ανακύκλωση" του βαικού μελωδικού και ρυθμικού υλικού το οποίο προέρχεται από το Θέμα και τα 2 Αντιθέματα. Αξίζει επίσης να παρατηρήσουμε την αλυσίδα του 5ου επεισοδίου (που καλύπτει σημαντική έκταση ολόκληρης της Φούγκας), την οποία συγκροτούν τρεις ανεξάρτητες μελωδικές, αλυσιδωτές γραμμές.

Μπορείτε να κατεβάσετε την ανάλυση σε pdf πατώντας εδώ.



Μαζί με το Πρελούδιο, σε ηχογράφηση του 1949 από τη Wanda Landowska (Τσέμπαλο):



και από τη Rosalyn Tureck:



Τέλος, για τους "ροκάδες" φίλους του blog, δε θα διστάσσω να χαρακτηρίσω εξίσου εξαιρετική την εκτέλεση του Πρελουδίου από τον κιθαρίστα Adam Fulara:

Kent Kennan - 10 Υποδείγματα (1:1)

Δέκα πιθανές αντιστικτικές γραμμές για τα δέκα πρώτα παραδείγματα από το κεφάλαιο 1:1 του workbook του Kent Kennan. Ανεπιφύλλακτα αποθαρρύνεται η υποτίμησή τους από τους μαθητές για το λόγο ότι τα περιθώρια της κατασκευής της μελωδικής γραμμής είναι αρκετά "στενά" στην περίπτωση αυτή,  όπου κάθε επόμενος φθόγγος είναι λειτουργικός. 

Μπορείτε να κατεβάσετε τα υποδείγματα σε pdf πατώντας εδώ.

(Κλικ επάνω στις εικόνες για μεγέθυνση)

J. S. Bach - Φούγκα Νο. 1 σε Ντο (WTC - I)

Σε αντίθεση με τη συγχορδιακή υφη του πρώτου Πρελουδίου, η Φούγκα είναι το μέρος στο οποίο ο Bach αναδεικνύει τις εκτεταμένες αναπτυξιακές δυνατότητες που χαρακτηρίζουν τα περισσότερα από τα θέματά του. Όχι άδικα, η πρώτη Φούγκα έχει χαρακτηριστεί ως "σπουδή" για τη χρήση του stretto, με αποκορύφωμα τα μέτρα 16-17, όπου το θέμα εισάγεται διαδοχικά από τις τέσσερις φωνές. 

Προτείνω μια ανάλυση της Φούγκας βασισμένος τόσο στον Prout όσο και στον Groocock:

(Για να κατεβάσετε την αναλυμένη παρτιτούρα σε pdf πατήστε εδώ)

καθώς επίσης και 3 κλασσικές εκτελέσεις, ιστορικές και μη:

1. Ton Koopman (Τσέμπαλο)

2. Sviatoslav Richter (Πιάνο)

3. Glenn Gould (Πιάνο)

Τέλος, εδώ μπορείτε να βρείτε την ανάλυση από όλες τις Φούγκες του πρώτου βιβλίου σε animated score.

J. S. Bach - Φούγκα Νο 2 BWV 847

Μια ανάλυση της πολυσυζητημένης 2ης Φούγκας του Bach από το 1ο βιβλίο (Σε Ντο Ελάσσονα) του 'Καλώς Συγκερασμένου Κλειδοκυμβάλου', βασισμένη στο βιβλίο του Joseph Groocock 'Fugal Composition':

Κλικ στην εικόνα για μεγένθυση

Μπορείτε να κατεβάσετε την αναλυμένη παρτιτούρα πατώντας εδώ

Ακολουθεί ηεκτέλεση του 2ου πρελουδίου και της φούγκας από τον τεμπαλίστα, οργανίστα και μουσικολόγο Kenneth Gilbert.

Έχοντας δηλώσει επανηλειμμένα φαν του Glen Gould, παραθέτω την ίδια εκτέλεση, η οποία χαρακτηρίζεται από τη staccato άρθρωση του πρελουδίου:

J. S. Bach - Δίφωνη Invention No. 13 σε Λα Ελάσσονα

Έπειτα από αρκετό καιρό απουσίας (το. πλέον, εννεάμηνο του στρατού αποτελεί την καλύτερη αφορμή -και όχι αιτία- για την παύση πολλών ενδιαφερόντων ενασχολήσεων), επιστρέφω στις Παράλληλες Πέμπτες μου (οι οποίες πλέον δεν θα είναι ούτε παράλληλες ούτε Πέμπτες) με μια σειρά αναρτήσεων που αφορούν σε κομμάτια που αναλύω με ή χωρίς τους μαθητές μου.

Η πρώτη ανάρτηση αφορά στην 13η δίφωνη Invention του J. S. Bach. 

Μπορείτε να κατεβάσετε μια ανάλυση του έργου πατώντας εδώ.

Στη συνέχεια παραθέτω ορισμένες ενδιαφέρουσες εκτελέσεις της Invention που βρήκα στο Youtube:

Παιγμένη από τσέμπαλο, στο χαρακτηριστικό ρετζίστρο των 2 οκτάβων, με τον Peter Serkin:



Παιγμένη σε ένα από τα αγαπημένα πληκτροφόρα του ιδίου του Bach, το Clavichord, με τον εντελλώς διαφορετικό μηχανισμό πλήκτρων εν συγκρίσει με τα υπόλοιπα, μη φέροντα αυλούς, πληκτροφόρα:



Μια εκρηκτική εκτέλεση διαμέσου της προσωπικής, πολλές φορές εκκεντρικής, πιανιστικής αντίληψης του (ενός εκ των αγαπημένων μου) Glenn Gould:



Τέλος, για τους λάτρεις της ηλεκτρονικής μουσικής προτείνω ανεπιφύλλακτα τη διασκευή, μέσω της χρήσης των synthesizers Moog, της Wendy Carlos στο ιστορικό, πλέον album "Switched on Bach".

Υπόδειγμα για τη μελέτη του Ισοκρατήματος - J. S. Bach Πρελούδιο αρ. 1 από τα Μικρά Πρελούδια και Φούγκες

Είναι αναρίθμητες οι φορές που σε σύντομα μουσικά έργα ενυπάρχουν χαρακτηρηστικά αποσπάσματα, χρήσιμα για την εκμάθηση της σχολικής ύλης της αρμονίας και αντιστίξεως.


Το πρώτo πρελούδιο από τα μικρά πρελούδια και φούγκες (BWV 924) του J. S. Bach μπορεί να αποτελέσει ένα από τα πιο χαρακτηρηστικά μουσικά παραδείγματα για την εκάθηση του Ισοκρατήματος (Pedal). Για την ακρίβεια περίπου περισσότερο από το μισό πρελούδιο είναι χτισμένο πάνω σε ένα Ισοκράτημα της δεσπόζουσας. Παρακάτω θα βρείτε μια στοιχειώδη αρμονική ανάλυση των συγχορδιών που σχηματίζονται ανεξάρτητα από την κρατημένη δεσπόζουσα στο αριστερό χέρι. Μπορείτε να κατεβάσετε την παρτιτούρα (συμπεριλαμβανομένης της αναλύσεως), καθώς επίσης και όλο το post σε μορφή .pdf  πατώντας εδώ. 


Παρέλειψα συνειδητά τα διάφορα ποικιλματικά σύμβολα, για μεγαλύτερη συγκέντρωση στην αρμονία. Την πλήρη παρτιτούρα όλου του βιβλίου με τα μικρκά πρελούδια και φούγκες θα βρείτε από το IMSLP πατώντας εδώ.


Παραθέτω το πρελούδιο σε midi σκοπίμως με ήχο οργάνου για να τονιστούν οι αρμονικές σχέσεις μεταξύ των δύο επιπέδων:





Προτείνω ο μαθητής να ακούσει και να παίξει πολλές φορές το απόσπασμα αυτό, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στις, ας μου επιτραπεί ο όρος, "μουσικές προστριβές" που δημιουργούνται μεταξύ των δύο ανεξαρτήτων αρμονικών γραμμών (νότα ισοκρατήματος και λοιπών συγχορδιών) και ψηλαφίζοντας το voice leading του αποσπάσματος. Έπειτα να (αντι)γράψει το απόσπασμα αυτό χρησιμοποιώντας τις ίδιες αρμονίες αλλά διαφορετικά μελωδικά μοτίβα. Τέλος να φτιάξει ένα δικό του απόσπασμα μιμούμενος το ύφος του Bach με διαφορετικές αρμονίες και μελωδικά μοτίβα, καθώς επίσης και να συνθέσει ένα ανάλογο, ελεύθερο απόσπασμα, σύμφωνα με το προσωπικό του γούστο και ύφος.

Άσκηση Ύφους ΙΙ - J. S. Bach: Partita Νο. 2 για βιολί - Chaconne

Η αριστουργηματική Chaconne από την δεύτερη παρτίτα για βιολί του Bach BWV 1004 αποτελεί σημαντικό αντικείμενο μελέτης τόσο για τους μαθητές αρμονίας όσο και σύνθεσης. Χρονολογημένη κατά την περίοδο 1717-1723, η παρτίτα εικάζεται να έχει γραφτεί για το θάνατο της πρώτης γυναίκας του Bach, Maria Barbara. Η Chaconne αποτελεί το τελευταίο μέρος της παρτίτας το οποίο υπερκαλύπτει σε διάρκεια τα 4 προηγούμενα. Ανά τον καιρό έχουν πραγματοποιηθεί πολλές μεταγραφές, ανάμεσα στις οποίες αξίζει να σημειωθούν αυτή του Brahms για πιάνο-αριστερό χέρι, του Busoni για πιάνο και του Stokowski για ορχήστρα.

Από εδώ μπορείτε να κατεβάσετε την παρτιτούρα όλης της παρτίτας από το IMSLP

Από εδώ μπορείτε να διαβάσετε μια ενδιαφέρουσα ανάλυση από τον Larry Solomon

Προτείνω 8 βήματα (τα περισσότερα από τα οποία αυτονόητα) για τη μελέτη της Chaconne που θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν από μαθητές και μη, για εκγύμναση στην αρμονία και το voice leading:

1) Ακούστε πολλές φορές τη Chaconne τόσο με όσο και χωρίς την παρτιτούρα.

2) Παίξτε τη Chaconne πολλές φορές στο πιάνο και προσπαθήστε να “αγγίξετε” την αρμονία της.

3) Αντιγράψτε τη Chaconne στο finale, το sibelius, ακόμα και στο χέρι με δημιουργικό τρόπο, ώστε να   γίνει απόλυτα κατανοητό το voice leading. Κατά προτίμηση γράψτε τα τετράφωνα μέρη σε 4 διαφορετικά πεντάγραμμα και προσπαθήστε να διακρίνετε την πολυφωνική υφή των “μονοφωνικών” μερών.

4) Γράψτε την αρμονική ανάλυση όλης της Chaconne σημειώνοντας σε ένα επιμέρους πεντάγραμμο (μικρότερου μεγέθους) τις θεμελίους των συγχορδιών. Σημειώστε τις διάφορες αρμονικές αλυσίδες που χρησιμοποιούνται και τις αρμονικές βαθμίδες αυτών.

5) Σημειώστε τους συνήθεις τρόπους με τους οποίους ο Bach γεφυρώνει τα διάφορα διαστήματα με ξένους φθόγγους. Φτιάξτε έναν μουσικό κατάλογο με τα μοτίβα αυτά που χρησιμοποιούνται ανά διάστημα και ενδεχομένως μπορούν και πρέπει να χρησιμοποιούνται και στα δικά σας θέματα αρμονίας και τονικής αντίστιξης, καθώς επίσης και στο αντίθεμα ή τα ελεύθερα μέρη της σχολικής (και μη) φούγκας.

6) Χωρίστε τη Chaconne σε μέρη σύμφωνα με τις παραλλαγές. Με ποιους τρόπους ο Bach επεκτείνει και αναπτύσσει το τετράμετρο θέμα σε κάθε παραλλαγή;

7) Συνθέστε μια σύντομη Chaconne για 1 όργανο ή μικρό σύνολο στο στυλ του Bach λαμβάνοντας υπόψη όλα τα παραπάνω.

8) Συνθέστε μια σύντομη Chaconne στη δική σας μουσική γλώσσα.

Παραθέτω μια “δική” μου, σύντομη άσκηση πάνω στη μορφή της Chaconne στο ύφος του Bach (ασκ. 7):

Μπορείτε να κατεβάσετε την παρτιτούρα σε PDF από εδώ.