5/4/12

Pawel Szymanski - Dwie Etiudy na Fortepian

Το post αυτής της εβδομάδας αφορά στο πιανιστικό έργο "Dwie Etiudy na Fortepian (1986) (Δύο Σπουδές για Πιάνο) του συνθέτη Pawel Szymanski. Αποπάσματα του έργου του Πολωνού συνθέτη άκουσα για πρώτη φορά στο μάθημα του Δημήτρη Συκιά για το set theory στο Δημοτικό Ωδείο Πετρούπολης το 2005.



Κατά τη γνώμη μου, η σημαντικότητα και ταυτόχρονα η ομορφιά του διπτύχου αυτού έγκειται στην τεχνοτροπία του Szymanski όσον αφορά στη διάρθρωση της υφής. Χρησιμοποιεί τονικά συστατικά για τη δημιουργία μιας ίσως όχι ατονικής αλλά σίγουρα ούτε και τονικής ατμόσφαιρας. Στην πρώτη σπουδή το βασικό μουσικό υλικό είναι τρίφωνες, ως επί των πλείστων, τονικές συγχορδίες ενώ στη δεύτερη έχουμε μια ανάπτυξη της υφής αυτής και διάσπαση του συγχορδιακού υλικού σε τονικοφανείς, κλιμακοειδείς μελωδικές γραμμές. Κάτι που μου φέρνει στο νου τη σχέση αντίθεσης μεταξύ της τεχνοτροπίας του πρώτου πρελουδίου και της πρώτης φούγκας από το πρώτο βιβλίο του Καλώς Συγκερασμένου Κλειδοκυμβάλου.


Σε αδημοσίευτη συνέντευξή του στον Trochimcimczyk το 1986, ο Szymanski λέει για τη μουσική του αναφερόμενος στα βασικά συστατικά που δομούν τη μουσική του γλώσσα:

"Δεν γνωρίζω τι είναι όμορφος ήχος. Η ομορφιά, φυσικά, είναι ο βασικός άξονας για όλα τα έργα τέχνης όσον αφορά στη δομή, όχι όμως και όσον αφορά στα μικρότερα στοιχεία τα οποία την απαρτίζουν. [...] Αναμφισβήτητα η φούγκα σε Σι ελάσσονα από το πρώτο βιβλίο του καλώς συγκερασμένου είναι όμορφη, ωστόσο είναι το ίδιο όμορφη και η τρίφωνη συγχορδία της Σι ελάσσονος;"



28/3/12

Με του Ορφέα το φως

Το ίδρυμα Μιχάλη Κακογιάννη φιλοξενεί την περίοδο αυτή την έκθεση της ζωγράφου Ροζίνας Καρώνη. Μια θεματική έκθεση, υπό τον τίτλο "Με του Ορφέα το φως", αποτελούμενη από 50 έργα, συνοδευόμενα από λόγο και μουσική, τα οποία σκιαγραφούν την πορεία της ανθρώπινης ύπαρξης καθώς εξελίσσεται συνειδησιακά και οδεύει προς το δικό της "Ατέρμονα".

Ατέρμων


Στην προσωπική σελίδα της κυρίας Καρώνη μπορείτε να βρείτε περισσότερες πληροφορίες, καθώς επίσης και να δείτε πολλά από τα έργα της.

Κατά την επίσκεψή μου στην έκθεση είχα με τη δημιουργό μια σύντομη, πλην όμως ιδιαιτέρως όμορφη και ενδιαφέρουσα συζήτηση, την οποία θέλησα να ανεβάσω σε μορφή μίνι συνέντευξης-συζήτησης:

Μ.Π: Τι σημαίνει για εσάς η τέχνη της ζωγραφικής και τι υπάρχει πέρα από την αποτύπωση κάποιας μορφής ή ιδέας;

Ρ.Κ: Για μένα η ζωγραφική, παρά το γεγονός ότι είναι μια σπουδαία τέχνη, αυτή τη φορά δεν την αντιμετώπισα ως έκφραση με την έννοια της καλλιτεχνικής της υπόστασης. Ήταν για μένα το μέσο για να εξωτερικεύσω ιδέες και συναισθήματα τα οποία με πίεζαν μέσα μου σαν ένα ηφαίστειο και ήθελα να τα αποτυπώσω. Έχοντας τυχαία την ικανότητα της ζωγραφικής, έβγαλα χρησιμοποιώντας το υπέροχο αυτό μέσο το αποτέλεσμα αυτό. Για το λόγο αυτό ονομάζω την τεχνική μου "ζωγραφική της ενσυναίσθησης". Πιθανότατα αν είχα κλίση σε κάποια άλλη τέχνη, να είχα αποτυπώσει τις ίδιες ιδέες με διαφορετικό μέσο.

Μ.Π: Πώς αντιλαμβάνεστε την έννοια του αφηρημένου, στοιχείο το οποίο είναι φανερό ότι αποτελεί βασικό άξονα της τεχνοτροπίας για πολλά από τα έργα σας;

Ρ.Κ: Στην προκειμένη περίπτωση δεν πρόκειται τόσο πολύ για αφηρημένο αλλά για υπαρκτό. Δηλαδή ο εσωτερικός μου κόσμος και η ενσυναίσθηση ήταν πάρα πολύ κοντά στις εικόνες και τα συναισθήματά μου τα οποία με έσπρωχναν με κάποιο τρόπο να τα αποδώσω. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν η "Βίδα" που οδεύει προς το φως και ο "Ατέρμονας". Πρόκειται δηλαδή για υπαρκτές εικόνες του εσωτερικού μου κόσμου και η ιδιωματική τους αποτύπωση.

Μ.Π: Παρατήρησα ότι τα περισσότερα έργα σας έχουν βασιστεί σε κάποιο ποίημα. Πόσο καθοριστική είναι για εσάς η σχέση μεταξύ λόγου και εικόνας στην αποτύπωση κάποιας μορφής ή ιδέας;

Ρ.Κ: Σίγουρα έπαιξε σημαντικό ρόλο όσον αφορά στην ανάγκη της έκφρασης. Έγραψα πρώτα όλα τα ποιήματα. Για το λόγο αυτό ονομάζω ένα από αυτά "Εν αρχή ήν ο λόγος",  επειδή έτσι ακριβώς το αισθάνθηκα. Έδωσα βάση στο λόγο ως τρόπο έκφρασης, παρ΄όλο του ότι δεν είμαι ποιήτρια και δεν είχα γράψει ποτέ ως τότε ούτε ένα ποίημα. Για πρώτη φορά αισθάνθηκα τη δύναμη του λόγου ως στοιχείο το οποίο έχει τη δυνατότητα να χτίσει ολόκληρη τη φύση. Πιστεύω ότι ίσως τελικά ο λόγος έχει και τη δύναμη να αναδομήσει τον ίδιο τον άνθρωπο.  

Μ.Π: Ποια είναι η συμβουλή σας προς κάθε νέο καλλιτέχνη, ζωγράφο ή μη, σχετικά με την αντίληψη της δημιουργίας και την αναγκαιότητα της έκφρασης;

Ρ.Κ: Σχετικά με αυτό, ήθελα να πω ότι όλη η δουλειά μου σε αυτή την έκθεση, αισθάνομαι ότι απευθύνεται και αφιερώνεται στα νέα παιδιά, με χαρακτηριστικά έργα τον "Κρυστάλλινο Κόσμο" και το "Άσπρο πουλί". Στην ηλικία αυτή διαπίστωσα δύο πράγματα: Πρώτον ότι πρέπει ο καλλιτέχνης να πιστέψει στον εαυτό του. Δεύτερον να αποφεύγει τις έμμεσες συγκρίσεις με άλλους καλλιτέχνες (καταλήγοντας ότι το έργο του είναι ήσσονος αξίας) και να δημιουργήσει βασισμένος σε αυτό που προστάζει το ίδιο του το είναι. Πιστεύω ότι αποδίδει κάποιος μόνο όταν κάνει αυτό που θέλει και όχι αυτό που φοβάται. Με μια λέξη, αυθεντικότητα, σε κάθε έκφανση της καλλιτεχνικής δημιουργίας. Την ιδέα αυτή εκφράζει ο "Ατέρμων", την πορεία δηλαδή μέσω των διαφόρων βιωμάτων προς την κατάκτηση των "θέλω" του ανθρώπου, κατακτώντας ύστερα από πολύ κόπο στο τέλος τη "θέωσή" του.

14/3/12

Δόμνα Σαμίου (1928-2012)



Παραθέτω, αντί σχολιασμού ένα βίντεο από τη συναυλία στο Ηρώδειο το Σεπτέμβριο του 2004 με θέμα το Ηπειρώτικο τραγούδι. Άλλωστε τι θα μπορούσα να πω εγώ και ο οποιοσδήποτε εγώ, ικανό να εκθειάσει την προσφορά της  Κυρίας Δόμνας Σαμίου στη διδασκαλία, την καταγραφή, τη διάδοση και κυρίως τη διάσωση της παραδοσιακής μας μουσικής;



7/3/12

Celiphonia

Για αρκετά χρόνια πολλοί από τους Ρουμάνους συνθέτες του δευτέρου μισού του προηγούμενου αιώνα παρέμεναν στην αφάνεια, ομοίως και τα έργα τους και η σημαντικότατη προσφορά τους στη φασματική μουσική. Το post της εβδομάδας αυτής είναι αφιερωμένο στο Ρουμάνο συνθέτη Calin Ioachimescu και το έργο του "Celiphonia" για βιολοντσέλο και μαγνητοταινία. Το εν λόγω έργο γράφτηκε για τη βιολοντσελίστα Anca Vartolomei, έπειτα από στενή συνεργασία του συνθέτη και της εκτελέστριας όσον αφορά στη διαμόρφωση τόσο της δομής, όσο και των ηχοχρωμάτων και της λειτουργικότητας της σημειογραφίας. Επιπροσθέτως το έργο αυτό, εκμεταλλευόμενο διάφορους νόμους ακουστικής και ψυχοακουστικής σε συνδυασμό με τους ηλεκτρονικούς ήχους, αναπτύσσει μια ιδιαίτερη σχέση μεταξύ εκτελεστή-έργου-κοινού. Το μέρος της μαγνητοταινίας βασίζεται σε δεκαέξι διαφορτικούς ήχους του βιολοντσέλου, ηλεκτρονικά επεξεργασμένους. Το φασματικό υλικό αναπτύσσεται μέσα από την αλληλεπίδραση του οργάνου και της μαγνητοταινίας επιδρώντας καταλυτικά στη διαμόρφωση της φόρμας:





Με keywords Calin Ioachimescu μπορείτε να βρείτε διάφορα ενδιαφέροντα έργα του συνθέτη στο YouTube, όπως επίσης  γράφοντας Anca Vartolomei πολλές έξοχες εκτελέσεις διαφόρων έργων συνθετών του 20ού και 21ου αιώνα.

Πηγή: Horia Surianu & Joshua Fineberg (2000): Romanian spectral music or another expression freed, Contemporary Music Review, 19:2, 23-32